Günümüzdə marketinq və diqqətin qiyməti
Dünyada reklama bu il 1,3 trilyon dollar xərclənəcək, Azərbaycanda isə 9,27 milyon nəfər internetdən istifadə edir. Rəqəmlər və kamera arxasından bir neçə fikir.
01
Pul hara axır
WPP Media iyunda qlobal reklam bazarı üçün proqnozunu yenilədi: 2026-cı ildə reklam gəlirləri 8,9% artaraq 1,3 trilyon dollara çatacaq (ABŞ-ın siyasi reklamı nəzərə alınmadan). Dekabrda şirkət 7,1% artım gözləyirdi. Reklamın dünya ÜDM-indəki payı 1999-cu ildən bəri ən yüksək həddədir.
| İl | trilyon ABŞ dolları |
|---|---|
| 2024 | 1,04 |
| 2025 | 1,14 |
| 2026 (proqnoz) | 1,3 |
Mənbə: GroupM (dekabr 2024), WPP Media (dekabr 2025, iyun 2026). 2025 və 2026 rəqəmlərinə ABŞ-ın siyasi reklamı daxil deyil.
Çindən kənarda bu bazarın 57,6%-i Alphabet, Meta və Amazon-un payına düşür. Bakıdakı restoran da, beynəlxalq brend də eyni istifadəçinin diqqəti üçün eyni reklam hərracında pul ödəyir. Büdcə reklamın göstərilməsini təmin edir, insanın dayanıb izləməsini isə mesajın özü həll edir.
“İstehlakçı axmaq deyil, o sizin həyat yoldaşınızdır.”
“The consumer isn't a moron; she is your wife.”
02
Auditoriya telefondadır
DataReportal-ın Digital 2026 hesabatına görə, 2025-ci ilin oktyabrında Azərbaycanda 9,27 milyon nəfər, yəni əhalinin 89%-i internetdən istifadə edirdi. Sosial şəbəkə hesablarının sayı 7,61 milyondur.
| Göstərici | milyon nəfər |
|---|---|
| Əhali | 10,4 |
| İnternet istifadəçiləri | 9,27 |
| Sosial şəbəkə hesabları | 7,61 |
| TikTok reklam əhatəsi (18 yaşdan yuxarı) | 7,61 |
| Instagram reklam əhatəsi | 4,25 |
| Facebook reklam əhatəsi | 1,65 |
Mənbə: DataReportal, Digital 2026: Azerbaijan. Reklam əhatəsi platformaların reklam alətlərindəki göstəricidir, aktiv istifadəçi sayı deyil.
Reklam alətlərinə görə TikTok 18 yaşdan yuxarı 7,61 milyon, Instagram 4,25 milyon, Facebook 1,65 milyon nəfərə çatır. Bu rəqəmlər platformaların reklam alətlərindəki əhatədir və aktiv istifadəçi sayı ilə üst-üstə düşmür. Yenə də kampaniyanın harada başlayacağı aydındır: kadr, mətn və videonun ilk saniyələri şaquli ekrana görə planlanır.
03
Video və kadr
HubSpot 2026 hesabatı üçün 1 500-dən çox marketoloqdan ən çox gəlir gətirən formatı soruşub. Qısa video 48,6%-lə birinci, uzun video 28,6%-lə ikinci yerdədir.
| Göstərici | % |
|---|---|
| Qısa video | 48,6% |
| Uzun video | 28,6% |
| Canlı yayım | 25,1% |
| UGC | 24% |
Mənbə: HubSpot, 2026 State of Marketing.
Wyzowl sorğusunda biznesin 91%-i videonu işlədir, amma videonun yaxşı gəlir gətirdiyini deyən marketoloqların payı bir ildə 93%-dən 82%-ə enib. Sorğu səbəbi izah etmir. Bizim fikrimizcə, video çoxaldıqca fərqi kadrın özü yaradır.
“İnsanlar gözəl görüntünü yaxşı operator işi ilə qarışdırırlar.”
“People confuse pretty with good cinematography.”
“Fotoqrafiya işıqla yazmaq deməkdir.”
“Photography means write with light.”
04
Büdcə və süni intellekt
Les Binet və Peter Field Britaniyanın Reklam Mütəxəssisləri İnstitutu (IPA) üçün 1980–2010-cu illərin 996 kampaniyasını müqayisə ediblər. Ən yaxşı nəticəni büdcənin təxminən 60%-ini brendə, 40%-ini satışın aktivləşdirilməsinə ayıran kampaniyalar göstərib. Bu, orta göstəricidir və hər bazara olduğu kimi köçürülmür. Bütün büdcəsini endirim reklamına xərcləyən brend üçün isə bölgünü yenidən hesablamağa əsas verir.
| Hissə | Büdcədən pay |
|---|---|
| Brendin qurulması | 60% |
| Satışın aktivləşdirilməsi | 40% |
Mənbə: Les Binet, Peter Field, The Long and the Short of It (IPA, 2013).
HubSpot-a görə marketinq komandalarının 86,4%-i süni intellekti ən azı bir neçə işdə istifadə edir. Wyzowl sorğusunda Sİ ilə video hazırlayan marketoloqların payı bir ildə 51%-dən 63%-ə qalxıb. Alət istehsalı sürətləndirir. Nə deyiləcəyini və kimin problemini həll edəcəyini isə komanda müəyyənləşdirir.
“Marketinq kiməsə problemini həll etməyə kömək edən səxavətli addımdır. Onun öz problemini.”
Mənbələr
- WPP Media, This Year Next Year: 2026 Midyear Forecast16 iyun 2026
- WPP Media, This Year Next Year: December 202510 dekabr 2025
- Marketing Brew: GroupM-in 2024-cü il üçün yekun proqnozu9 dekabr 2024
- DataReportal, Digital 2026: Azerbaijanməlumatlar 2025-ci ilin oktyabrına aiddir
- HubSpot, 2026 State of Marketing1 500-dən çox marketoloq
- Wyzowl, State of Video Marketing 2026266 respondent, 2025-ci ilin sonu
- Les Binet, Peter Field, The Long and the Short of It (IPA, 2013): xülasə996 kampaniya, 1980–2010
- The Hollywood Reporter, operatorlar dəyirmi masası (Roger Deakins)dekabr 2014
- No Film School: Vittorio Storaro, Writing With Light (1992)sənədli film
- Wikiquote: David Ogilvy, Confessions of an Advertising Man (1963), s. 96kitab
Godin sitatı kitabdandır: “This Is Marketing” (2018). Sitatların Azərbaycan dilinə tərcüməsi CreAkt-ındır.